وصاياى امام اعظم أبوحنيفه نعمان بن ثابت كوفى به شاگردان بارزش

بسم الله الرحمن الرحيم

از ابويوسف روايت شده كه گفت: در يك روز بارانى با تعدادى از شاگردان ابوحنيفه نزد ايشان جمع شديم از آنجمله داود طايى، عافية الأودى، قاسم بن معن مسعودى، حفص بن غياث نخعى، وكيع بن الجرّاح، مالك بن مغول، زفر بن هذيل، و عده‌اى ديگرى حضور داشتند حضرت به ما روى كردند و فرمودند:

سرور و خوشحالى من به شما وابسته است، شما را مى‌بينم غم و پريشانى ام دور مى‌شود، من فقه را همانند يك اسپ سوارى آنچنان رأى شما رام كرده و زين نموده و لجام كرده ام كه هرگاه بخواهيد مى‌توانيد آنرا سوار شويد، اكنون در حال شما را رها مى‌كنم كه مردم از پى شما مى‌آيند و از شما پيروى مى‌كنند و الفاظ و كلمات شما را جستجو مى‌نمايند، گردنها را در برابر شما فرود آورده ام كه خواسته يا نا خواسته از شما فرمان مى‌برند، اكنون تمامى شما صلاحيت داريد كه بر منصب قضاء بنشينيد و در ميان شما ده نفرند كه مى‌توانند قاضى القضاة باشند يعنى براى قضات ديگر بمنزله استاد و مربى قرار بگيرند، شما را به خدا سوگند و به آن علم مقدسى كه خداوند به شما عنايت كرده، اين علم را از ذلت و خوارى محفوظ بداريد و هرگز با طلب منصب يا عهده اى از حاكمان آنرا خوار نكنيد، اگر احياناً منصب قضاء مى‌خواست به كسى از شما تحميل شود اما او در باره خودش مى‌دانست كه نكته ضعفى دارد كه خداوند از چشم ديگران پنهانش داشته بدانيد كه قضاوت چنين شخص نا جائز بوده و در آمدش از اين راه براى وى حلال نيست، قضاوت شخص زمانى جايز و مزدى كه از اين راه بدست مى‌آورد برايش حلال است كه ظاهر و باطنش يكى باشد، مع الوصف اگر كسى مجبور شد عهده قضاء را بپذيرد پس ميان خود و مردم پرده نگذارد، و نمازهاى پنچگانه را با جماعت در مسجد بخواند، و در وقت نماز در جمع مردم اعلان كند كه هر كس با من كارى دارد من حاضرم، هرگاه از نماز عشاء فارغ شد سه مرتبه اعلان كند كه هر كس با من كارى دارد من اينجايم آنگاه به خانه اش برود، اگر بقدرى مريض شد كه نتوانست سر كارش حاضر شود به اندازه روزهايى كه مريض بوده از حقوقش بكاهد، هر امام يا مسئولى كه در بيت المال خيانت كند يا در دوران امامتش مرتكب ظلمى شود چنين امامتى باطل مى‌گردد و از آن لحظه به بعد حكمرانى يا ادامه مسئوليت براى وى ناجائز است، و اگر علناً مرتكب گناهى شود كه حد شرعى دارد بايد نزديك ترين قضات منطقه بر وى جارى كنند.

 

وصل الله على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم تسليما كثيرا.