خدیجه بنت خویلد
سرور زنان جهانیان
همراه با اولین ستاره از مجموعه ستارههای نبوی با رمز پاکی و عفاف و پاکدامنی و پرهیزگاری دیدار میکنیم. با شکوفهای که عطر و بوی خوشش سرازیر شده و تمام قسمتهای هستی را با بوی خوش ایمان و فداکاری و بذل و بخشش و فداکاری پُر کرده است.
حفصه بنت عمر
او بسیار روزهدار و شب زندهدار است و همسر تو (پیامبر ص) در بهشت است
ما بیشتر و بیشتر نزدیک میشویم تا بوی خوش گُلی از گلستان خانواده عمر را استنشاق کنیم.
قرار ما با امالمؤمنین حفصه دختر عمر بن خطاب ـ خداوند از او و پدرش راضی باد! ـ میباشد. آن گُلی که خداوند مکارم و فضایل را در او جمع گردانیده، مکارم و فضایلی که قلم از وصف آن یا از صرف ذکرش ناتوان است.
پدرش، فاروق این امت است.
فضیلت ساختن مسجد و پاداش بزرگ آن
آیا ساختن مسجد برای نماز و عبادات اجر و پاداش دارد؟
بلی ساختن مسجد پاداش بزرگی دارد، چون مسجد از صدقات جاریهای است که تا زمانی از آن استفاده میشود، ثوابش قطع نمیگردد و حدیث پیامبر ص در صحیح بخاری بر عظمت اجر و پاداش آن دلالت میکند که میفرماید:
«مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِدًا بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتًا فِي الْجَنَّةِ».
«کسی که برای خدا مسجدی بسازد، خداوند مانند آن برای او در بهشت خانهای میسازد».
فرقی ندارد که مسجد بزرگ باشد یا کوچک چون پیامبر ص میفرماید:
«مَنْ بَنَى لِلَّهِ مَسْجِداً وَلَوْ كَمَفْحَصِ قَطَاةٍ لِبَيْضِهَا بَنَى اللَّهُ لَهُ بَيْتاً فِى الْجَنَّةِ».
«کسی که مسجدی برای خدا بسازد، اگرچه به اندازه لانة گنجشکی باشد که برای تخمگذاری ساخته است، خداوند خانهای برایش در بهشت مهیا میکند». البته پاداش به اندازه زحمت است و اجر و پاداش برحسب مشقت داده میشود.
به دلیل حدیث نبوی که به ام المؤمنین عائشه رض فرمودند:
«إنَّمَا أَجْرُكِ على قَدْرِ نَصْبِكِ».
«ای عائشه! پاداش تو به اندازه مشقت تو است».
ساختن مسجد و شریکشدن در آن هر دو ستوده و خوب است و به هرکس به اندازه انفاق و عمل و زحمت پاداش داده میشود، اگر با نیت درست انجام شده باشد، چون عمل به نیت بستگی دارد و به هرکس مطابق نیت آن پاداش داده میشود.
مسجد خانه پاکیزهای است که خدای تبارک و تعالی در آن پرستش میشود.
چون نماز که بهترین مظهر عبادات است در مسجد انجام میشود، و رکوع و سجده جزء ارکان نماز است، و سجده باید با هفت عضو بدن (چهره – بینی – دو دست – دو زانو و دو قدم) صورت گیرد که تمام این اعضاء به خاطر فروتنی و تواضع در مقابل پروردگار به خاک میافتد.
در احادیث صحیح آمده است:
1- «أَقْرَبُ مَا يَكُونُ الْعَبْدُ وَهُوَ سَاجِدٌ».
«نزدیکترین حالت بنده به خدا سجده است».
2- «أَعِنِّي عَلَى نَفْسِكَ بِكَثْرَةِ السُّجُودِ فَإِنَّكَ لَنْ تَسْجُدَ للهِ سَجْدَةً إلاَّ رَفَعَكَ اللهُ بِهَا دَرجَةً وَحَطَّ عَنكَ بِهَا خَطِيئةً».
«(پیامبر برای صحابی که از پیامبر دعا خواسته بود، فرمودند:) مرا به سجده زیاد یاری کن، چون تو برای خدا سجده نمیکنی، مگر این که به وسیله آن سجده خداوند درجة بر درجات تو میافزاید و یکی از گناهان تو را محو میکند».
ابوبکر صدیق (رض )
عبدالله بن ابی قحافه عثمان بن عامر بن عمرو بن کعب بن سعد بن تیم بن مره بن کعب بن لوی بن غالب بن فهر بن مالک بن نضر قریشی تمیمی که در نسب باپیامبراسلام ص از مره به هم میرسند که بین هرکدام از آنان تا مره شش نفر (جد) میباشد. او ابن عم و پدر زن رسول خداست، و در غروب سه شنبه بیست و دوم جمادی الاخر سال سیزدة هجری در شصت و سه سالگی زندگی را بدرود گفت. خلافت او دو سال و سه ماه بود.
ابوبکر صدیق از اعلم صحابة رسول خدا و از اشراف قریش در جاهلیت و مشاور و اعلم آنها بود، و اولین( ) مردی است که به رسول خدا ایمان آورد، عایشه دختر او زن پیامبر بود.
آنان که از او روایت حدیث کردهاند عبارتند از: عمر بن خطاب و عثمان بن عفان و علی بن ابی طالب و ابن عوف و ابن مسعود و حذیفه و ابن عمر و ابن زبیر و ابن عباس و زید بن ثابت و براء بن عازب و ابوهریره و عقبه بن الحارث و عبدالرحمان پسرش و زید بن ارقم و عبدالله بن مغفل و عقبه بن عامر جهنی و عمران بن حصین و ابوبرزة اسلمی و ابوسعید خدری و ابوموسی اشعری و ابوطفیل لیثی و جابر بن عبدالله انصاری و بلال و عائشه دخترش، و از تابعین، اسلم مولی عمر و واسط بجلی و غیره بودهاند، جمیع احادیثی که از او روایت شده صد و چهل و دو حدیث است. «مائة واثنين وأربعين حديثاً»( ).- نقص در ارکان نماز :
هرگاه نمازگزار رکنی از نمازش را ترک کرد، اگر آن رکن ترک شده تکبیرة الاحرام[1] باشد، نمازش باطل است حال چه از روی عمد باشد یا سهواً روی داده باشد، زیرا نماز وی با ترک تکبیرة الاحرام منعقد نمی شود.
اما اگر رکن ترک شده غیر از تکبیرة الاحرام بود؛ حال چنانکه ترک آن عمدی بوده باشد نمازش باطل است. اما اگر ترک آن سهوی باشد در اینصورت؛ اگر این نقص را بیاد نیاورد تا آنکه به مکان همان رکن ترک شده در رکعت بعدی رسید، باید آن رکعتی که رکن در آن ترک شده بود را حساب نکند بلکه رکعت اخیر را بعنوان جایگزین رکعت ناقص محسوب نماید. ولی اگر هنوز به مکان رکن ترک شده در رکعت بعدی نرسیده بود و بیاد آورد که رکنی را ترک کرده، در اینصورت بر او واجب است که (بلافاصله) به مکان رکن ترک شده بازگردد و آن رکن را بجای آورد و بعد (از همانجا) به نماز خود ادامه دهد. و در هر دو حالت فوق باید ( واجب است) به سبب سهوی که در نمازش مرتکب شده بعد از سلام نماز سجده ی سهو ببرد.
مثلا فرض کنید شخصی در رکعت اول است و سجده ی دوم را فراموش می کند، بعد در رکعت دوم هنگامی که در بین دو سجده نشسته بیاد می آورد که در رکعت اول یک سجده برده است،[2] حال او باید رکعت اول خود را حساب نکند بلکه رکعت دوم را بجای آن محسوب نماید، بعبارتی رکعت دوم را بعنوان رکعت اول نمازش حساب کند (زیرا رکعت اول به سبب ترک سجده ی دوم باطل است) بعد به نماز خود ادامه می دهد و سپس سلام داده بعد دو سجده (سهو) می برد و باز سلام می دهد.
مثالی دیگر: فرض کنید شخصی در رکعت اول، نشستن بین دو سجده و نیز سجده ی دوم را فراموش می کند (یعنی فقط یک سجده می برد و بعد برای رکعت بعدی بلند می شود)، سپس در رکعت دوم در هنگام رکوع آنرا بیاد می آورد،[3] در این حالت بایستی به مکان رکن ترک شده بازگردد یعنی بنشیند و یک سجده ببرد[4] بعد از همانجا به نماز خود ادامه دهد تا اینکه به انتها رسیده و سلام می دهد بعد به سبب سهوی که مرتکب شده دو سجده (سهو) می برد و باز سلام می دهد.[1]- الله اکبر آغازین نماز.
[2] - در این حالت به مکان رکن ترک شده (یعنی سجده ی دوم) در رکعت بعدی رسیده و بیاد آورده.
2- در این حالت هنوز به مکان رکن ترک شده (یعنی سجده ی دوم) در رکعت بعدی نرسیده بلکه جلوتر و در رکوع بیاد آورده.
[4] - برای جبران این نقص؛ باید ابتدا بنشیند چون در رکعت قبلی جلوس بین دو سجده را ترک گفته بود، و انجام یک سجده هم، برای ترک سجده ی دوم رکعت اول است، در ضمن آن مقدار اضافی که در رکعت دوم انجام داده را حساب نمی کند، بلکه باید از همانجایی که نقص نماز خود را برطرف نمود بعنوان رکعت حساب نماید.
1-سلام دادن قبل از اتمام نماز :
سلام دادن قبل از پایان نماز جزو زیاده در نماز می باشد ، هرگاه نمازگزار قبل از آنکه نمازش بپایان برسد عمداً سلام دهد نماز او باطل می شود. و اگر از روی فراموشی بود؛ چنانچه تا بعد از مدت طولانی بدان آگاه نگشت، باید از نو نمازش را تکرار کند، اما اگر بعد از مدت زمان کمی متوجه اشتباه خویش شد مثلا دو یا سه دقیقه بعد، باید بازگردد و نمازش را کامل نماید (بقیه نماز خود را بخواند) و سلام دهد بعد دو سجده ی سهو ببرد و سلام دهد.
دلیل آن حدیث ابوهریره رضی الله عنه است که گفت:
«أن النبي صلى الله عليه وسلم صلى بهم الظهر أو العصر فسلم من ركعتين فخرج السرعان من أبواب المسجد يقولون: قصرت الصلاة، وقام النبي صلى الله عليه وسلم إلى خشبة المسجد فاتكأ علها كأنه غضبان، فقام رجل فقال يا رسول الله: أنسيت أم قصرت الصلاة؟ فقال النبي صلى الله عليه وسلم: « لم أنس ولم تقصر»، فقال رجل: بلى قد نسيت، فقال النبي صلى الله عليه وسلم للصحابة: «أحق ما يقول؟» قالوا : نعم، فتقدم النبي صلى الله عليه وسلم فصلى ما بقي من صلاته ثم سلم ثم سجد سجدتين ثم سلم». متفق عليه.
یعنی: «پیامبر صلی الله علیه وسلم نماز ظهر یا عصر را با ما خواند سپس بعد از دو رکعت سلام دادند، بعد با سرعت از درِ مسجد خارج شد، صحابه رضی الله عنهم گفتند: نماز کوتاه شده!؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم (بیرون از مسجد) به کنده ی مسجد تکیه زد گویی که خشمگین است، مردی برخواست و گفت ای رسول خدا! آیا فراموش کردی یا نماز کوتاه شده؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: نه فراموش کردم و نه نماز کوتاه شده، آن مرد گفت: آری! پس فراموش کرده اید، پیامبر صلی الله علیه وسلم به اصحابش فرمود: آیا آنچه که می گوید درست است؟ جواب دادند: آری، پیامبر صلی الله علیه وسلم نیز بازگشتند و مابقی نمازش را خواند بعد سلام داد سپس دو سجده بردند و بعد سلام دادند».
و هرگاه امام قبل از پایان نمازش سلام داد، و در همان حال برخی از مأمومین که دیر به جماعت رسیده بودند و قسمتی از نمازشان باقی مانده، (و با سلام امام) بلند می شوند تا بقیه نماز خود را بخوانند؛ بعد که امام متوجه می شود مرتکب سهوی در نمازش شده لذا بلند می شود تا نماز خود را کامل کند ، حال آن دسته از مأمومین که دیر به جماعت رسیده بودند و برای ادامه ی نماز خود بلند شده بودند، مختار هستند که یا تنهایی نماز باقی مانده ی خود را ادامه دهند که البته بایستی بعد از سلام سجده ی سهو ببرند، و یا آنکه دوباره به امام اقتدا کنند و با او بقیه نماز خود را ادامه دهند و هرگاه امام سلام داد بلند شوند و مابقی نماز خود را بخوانند و بعد از سلام دادن دو سجده ببرند و سلام دهند که این حالت (یعنی اقتدا به امام) برای آنها بهتر است.
1- عَنْ أَبِى هُرَيْرَةَ أَنَّ النَّبِىِّ ص قَالَ: «إِنَّ سُورَةً فِى الْقُرْآنِ ثَلاَثُونَ آيَةً شَفَعَتْ لرجلٍ حَتَّى غُفِرَ لَهُ وَهِيَ(تَبَارَكَ الَّذِى بِيَدِهِ الْمُلْكُ)».
ابوهریره میگوید: نبی اکرم ص فرمود: «سورهای در قرآن وجود دارد که دارای سی آیه میباشد، این سوره برای یک مرد به اندازهای شفاعت نمود که باعث مغفرت وی گردید، و آن سورة ملک میباشد»( ).
2- عَنْ أنسٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ الله ص:«سُورَةٌ من القرآن ما هي إلا ثلاثون آية خاصمت عن صاحبها حتى أدخلته الجنة وهي (تبارك)».
انس میگوید: رسول الله ص فرمود: «سورهای در قرآن وجود دارد که فقط سی آیه میباشد، آن سوره به اندازهای از صاحبش دفاع نمود تا این که او را وارد بهشت ساخت، و آن سورة ملک میباشد»( ).
3- عن ابن مسعود ، قال: «يؤتى الرجل في قبره فتؤتى رجلاه فتقول رجلاه: ليس لكم على ما قبلي سبيل كان يقوم يقرأ بي سورة الملك، ثم يؤتى من قبل صدره أو قال بطنه، فيقول: ليس لكم على ما قبلي سبيل كان أوعى فِيَّ سورة الملك، ثم يؤتى من قبل رأسه فيقول: ليس لكم على ما قبلي سبيل كان يقرأ بي سورة الملك، فهي المانعة تمنع من عذاب القبر وهي في التوراة سورة الملك، ومن قرأها في ليلة فقد أكثر وأطنب».
عبدالله بن مسعود میگوید: فرشتگان عذاب در قبر نزد شخص میروند، نخست از جانب پاهایش به او نزدیک میشوند، پاهایش میگویند:از جانب من به او دسترسی پیدا نمیکنید؛ زیرا او (در دنیا) سورة ملک را تلاوت مینمود.سپس فرشتگان عذاب از جانب سینه یا شکم به او نزدیک میشوند، سینه میگوید: از جانب من نمیتوانید به او برسید، زیرا در درون من سورة ملک را حفظ و نگهداری نمود، بعد از آن از طرف سرش به او نزدیک میشوند، سرش میگوید: از جانب من هم نمیتوانید به او نزدیک شوید، چرا که به وسیلة من سورة ملک را تلاوت مینمود، لذا باید دانست که سورة ملک مانعی است که از عذاب قبر جلوگیری مینماید، این سورة در تورات نیز معرفی شده است، هرکس شبانه آن را تلاوت نماید کار زیاد و بسیار خوبی انجام داده است( ).
«لَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَمَ عَلَى اللَّهِ مِنَ الدُّعَاءِ»( ).
«هیچ چیزی نزد خداوند از دعا گرامیتر نیست».
فضایل دو آیه آخر سوره بقره
1- وَفِي حديث ابن عباس ب – السابق- قول الملك «أَبْشِرْ بِنُورَيْنِ أُوتِيتَهُمَا لَمْ يُؤْتَهُمَا نَبِىٌّ قَبْلَكَ فَاتِحَةُ الْكِتَابِ وَخَوَاتِيمُ سُورَةِ الْبَقَرَةِ لَنْ تَقْرَأَ بِحَرْفٍ مِنْهُمَا إِلاَّ أُعْطِيتَهُ».
در حدیثی که از ابن عباس روایت گردید، آمده است که فرشته به نبی اکرم ص گفت: تو را به دو نور مژده میدهم که به تو عنایت شده اند و به هیچ پیامبری قبل از تو عنایت نشده اند؛ آنها سوره فاتحه و آیات پایانی سوره بقره (دو آیه آخر) هستند؛ هر حرفی از آنها را که بخوانی، دعایت اجابت می شود .
2- عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ: «إِنَّ اللَّهَ كَتَبَ كِتَابًا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ بِأَلْفَىْ عَامٍ أَنْزَلَ مِنْهُ آيَتَيْنِ خَتَمَ بِهِمَا سُورَةَ الْبَقَرَةِ وَلاَ يُقْرَآنِ فِى دَارٍ ثَلاَثَ لَيَالٍ فَيَقْرَبُهَا شَيْطَانٌ».
نعمان بن بشیر س میگوید: رسول الله ص فرمود: «خداوند دو هزار سال قبل از آفرینش آسمان ها و زمین کتابی نوشت و دو آیه از آن را نازل فرمود و با آنها سوره بقره را به پایان رساند؛ در هر خانه ای که سه شب خوانده شود، شیطان به آن خانه، نزدیک نمی شود» .
3- عن أبي ذر قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ: «أُعْطِيتُ هَذِهِ الآيَاتِ مِنْ آخِرِ سورة الْبَقَرَةِ مِنْ كَنْزٍ تَحْتَ الْعَرْشِ لَمْ يُعْطَهَا نَبِىٌّ قَبْلِى».
ابوذر س میگوید: رسول الله ص فرمود: «آیات پایانی سوره بقره از خزانه ای در زیر عرش به من عنایت شده اندکه به هیچ پیامبری قبل از من عنایت نشده اند» .
4- عَنْ عُقْبَةَ بن عَامِرٍ الَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ: «اقْرَؤُوا هَاتَيْنِ الآيَتَيْنِ فِي آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ، فَإِنَّ رَبِّي أَعْطَانِيهِمَا مِنْ تَحْتِ الْعَرْشِ».
عقبه بن عامر س میگوید: رسول الله ص فرمود: «این دو آیه پایانی سوره بقره را بخوانید؛ زیرا آنها را پروردگارم از زیر عرش به من عنایت فرموده است» .
5- عن ابن مسعود قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ: «مَنْ قَرَأَ الآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ كَفَتَاهُ».
ابن مسعود س میگوید: رسول الله ص فرمود: «هر کس، دو آیه پایانی سوره بقره را بخواند، او را (از هر بدی) کفایت می نمایند» .
6- وَعن ابن مسعود أنه أُعْطِيَ (ليلة الإسراء) ثَلاَثًا، أُعْطِىَ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسَ وَأُعْطِىَ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ وَغُفِرَ لِمَنْ لَمْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ مِنْ أُمَّتِهِ شَيْئًا الْمُقْحِمَاتُ» (أي الكبائر الموبقات المهلكات).
ابن مسعود میگوید: به نبی اکرم ص در شب اسراء، سه چیز، عنایت گردید: نمازهای پنجگانه، آیات پایانی سوره بقره و همچنین گناهان کبیره امتش که باعث ورود به جهنم می شوند، بخشیده شدند .
(امام نووی / میگوید: «هدف از بخشیده شدن گناهان کبیره این است که انجام دهندگان گناهان کبیره برای همیشه در جهنم نمی مانند به خلاف مشرکین که برای همیشه در جهنم به سر می برند؛ و هدف این نیست که صاحبان گناهان کبیره اصلا دچار عذاب نمی شوند؛ زیرا نصوص شریعت و اجماع اهل سنت این نکته را به اثبات میرسانند که بعضی از یکتاپرستان گناهکار، دچار عذاب می شوند». والله اعلم).
بسم الله الرحمن الرحيم